Wat zijn essentiële oliën?

by in Etherische oliën maart 23, 2020

Inhoud artikel

We zien het overal en lezen er veel over, maar wat zijn essentiële oliën? Dagelijks komen we allemaal in aanmerking met deze natuurlijke oliën, echter staan we er vaak niet bij stil. Voorbeelden hiervan zijn de geur die vrijkomt bij het schillen van een sinaasappel of bij wrijven over een lavendelbloem in de tuin. Dit zijn, samen met vele andere geuren die we ruiken, essentiële oliën.

Per plant of kruid verschilt de hoeveelheid en eigenschappen van de etherische oliën en dit heeft effect op het waarnemen ervan én het produceren ervan. Zo zijn er planten en kruiden waarbij de hoeveelheid etherische oliën in overvloed is, deze zijn makkelijk waar te nemen en te produceren. Een roos is een voorbeeld van een bloem waarbij de hoeveelheid laag is, hiervoor heb je bijvoorbeeld een ton (1000 kg) aan bloembladeren nodig om 300 gram olie te kunnen produceren.

De exacte reden voor de grote variatie tussen planten, fruit en kruiden in het bezitten van essentiële oliën is niet erg duidelijk. Wat we wel weten is dat de aromatische inhoud bepaalde insecten en dieren aantrekt of juist afstoot. Tevens kan het een bescherming bieden tegenover ziektes van de plant zelf.  

Waaruit verkrijg je etherische oliën?

Etherische olie van de kruidnagel kan je produceren uit de knop, stengel en bladeren

De etherische oliën kunnen zich in verschillende delen van de plant, fruit en kruid bevinden. Zo zijn ze te vinden in de zaden, wortels, schors, bladeren, bloemen, balsem en hars. Bij een sinaasappelboom is te zien dat de essentiële oliën niet alleen uit de fruitschil te verkrijgen is. Zo kan men petitgrainolie verkrijgen uit de bladeren en takken, terwijl Neroli olie uit de bloemen komt.

De kruidnagelboom produceert ook drie verschillende soorten etherische olie. Namelijk uit de knop, stengels en bladeren. Alhoewel ze allen uit de verschillende delen van dezelfde boom komen, verschillen de stoffen die erin zitten en de verhoudingen ervan.

De productie van deze natuurlijke oliën

Bij sommige vruchten of bloemen is het wel begrijpelijk hoe de olie eruit wordt onttrokken, zoals bij de sinaasappel. De schil wordt hierbij geperst. Dit is één van de methoden om aromatische oliën op te vangen, maar dit is niet altijd mogelijk. Er zijn verschillende vormen om aromatische olie te produceren en de meest gebruikte vormen zijn:

  • Persen;
  • Stoomdestillatie.

Stoomdestillatie van etherische oliën

Stoomdestillatie is een van de processen om de essentiële olie uit verschillende delen van kruiden en platen te verkrijgen

In een vat wordt water verhit, zodat er stoom ontstaat. De stoom wordt vervolgens geleid naar een ander vat, waar de plant in zit. De stoom gaat door de plant heen en onttrekt de vluchtige stoffen. Middels de hete waterdamp gaan ze omhoog en komen terecht in de condensator. Hier vindt de afkoeling plaats, waardoor het waterdamp weer vloeibaar wordt. In dit vat zit vervolgens water, maar dit keer met de essentiële oliën. Beiden mengen niet en worden vervolgens van elkaar geschieden.

Aromatherapie

Men denkt bij essentiële oliën vaak aan de geur, zoals in het voorbeeld met de lavendel. Dit is namelijk een duidelijk kenmerk waaraan men het kan herkennen, maar het betekent niet dat het alleen om de geur draait bij essentiële oliën. De naam aromatherapie, dat voor het eerst is geïntroduceerd door de Franse scheikundige Gattefosse in 1928, geeft de indruk alsof het gaat om de geur. Dit is niet correct.

Het tegendeel hiervan is waar. Zodra de verschillende stoffen, die in deze pure oliën zitten, in contact komen met het menselijk lichaam, dan kunnen ze de organen en verschillende systemen in het lichaam beïnvloeden. Hieruit wordt duidelijk dat het verder gaat dan de geur alleen.

De stoffen uit de olie worden goed opgenomen door het lichaam en verwezenlijken op die manier bepaalde effecten. De opname door het lichaam is thuis simpel te testen: Snijd een knoflook door het midden en smeer het masserend onder de voet. De aromatische olie uit de knoflook zal opgenomen worden langs het huid en dringt zo het bloed in. Het effect hiervan is dat de adem naar knoflook zal ruiken.

De snelheid waarmee het lichaam een olie opneemt verschilt per olie. Zo duurt het 20 tot 40 minuten bij eucalyptus, terwijl het bij lavendel 60 tot 80 minuten duurt en bij pepermunt zelfs 100 tot 120 minuten kan duren.

Op welke manier reageert de essentiële olie met het lichaam?

Etherische oliën worden goed opgenomen door het lichaam

De reactie die het lichaam geeft op deze natuurlijke olie kan worden onderverdeelt in drie reacties: farmacologisch, fysiologisch en psychologisch.

Farmacologisch: De chemische verandering dat plaats vindt wanneer een essentiële olie reageert met hormonen en enzymen, wanneer het in de bloed is opgenomen.

Fysiologisch: Het effect van de essentiële olie op het lichaam, zoals kalmerend of ontspannend.

Psychologisch: De reactie van de mens op de geur wanneer hij het inademt.

Deze drie reacties staan uiteraard niet los van elkaar, maar spelen tegelijk een rol in het lichaam.

Het effect van etherische oliën

Naast de eigenschappen van de olie, is het ook belangrijk of je de gehele olie gebruikt of de geïsoleerde substanties ervan. De Franse scheikundige Gattefosse heeft dit benadrukt en vertelt dat het gebruik van de gehele essentiële olie effectiever is dan de synthetische vorm ervan en effectiever is dan de geïsoleerde stoffen uit de essentiële olie.

In 1904 heeft Cuthbert Hall aangetoond dat de antiseptische effect van de essentiële oliën in eucalyptus sterker is in zijn totaliteit in vergelijking met de geïsoleerde stof eucalyptol. Eucalyptol is een stofje uit de eucalyptus olie.

Later zal er een artikel verschijnen in de blog over de synergie van de essentiële stoffen.

De kwaliteit

De vraag, “wat zijn essentiële oliën?”, hebben we besproken. Maar is ieder essentiële olie het zelfde?

Essentiële oliën zijn niet wettelijk beschermd, dit houdt in dat men aan de naam van een product lastig kan opmaken of het gaat om natuurlijke of synthetische varianten en of ermee geknoeid is of niet. Vaak zijn deze varianten goedkoper, maar niet zo effectief. Als het alleen om de geur gaat, zal dit niet veel uitmaken. Maar wanneer men het wilt gebruiken om het herstel bij een sportblessure of na de trainingen te beïnvloeden, is het van belang dat de juiste essentiële oliën worden gebruikt en niet namaak oliën of oliën waarmee is geknoeid. Het is dan wel goedkoper, maar vele malen minder effectief.

Voor sommigen oliën is soms honderden kilo’s aan grondstof nodig om een liter essentiële olie te produceren, dus als iets goedkoop is, moet dit men aan het denken zetten.

In het boek ‘Clinical Aromatherapy’ zegt de auteur het volgende hierover

“Essential oils can be purchased in a great many places, as well as online. Just remember that essential oils are easy to dilute or adulterate, and if the price sounds too good to be true, it probably is. The most common method of dilution is adding by adding vegetable oil or alcohol. The most common adulteration is adding a small amount of a cheaper oil. Sometimes individual components are added, such as citronellal, geraniol, or linalool. Sometimes the individual components are mixed in a test tube and the result is labeled ‘natural essential oil”.

Jane Buckle
Is de antwoord op de vraag gegeven?

Het is uiteraard niet compleet, maar ik hoop dat de antwoord op de vraag, “wat zijn essentiële oliën?”, hiermee in grote lijnen is gegeven. Zie het meer als een inleiding en een springplank naar andere onderwerpen. Met de tijd zal ik verschillende onderwerpen met meer diepgang over deze natuurlijke oliën aanbod brengen. Dit zal ik zoveel mogelijk doen aan de hand van wetenschappelijke studies.

Einde artikel
Vond je het artikel interessant? Deel het met anderen, zodat zij er ook van kunnen profiteren.
Share on facebook
Facebook
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Auteur: Faruk

Fysiotherapeut en oprichter Botanixir.

Jarenlang behandel ik mensen met verschillende klachten in mijn praktijk en vind het leuk en interessant om te lezen over het menselijk lichaam, voornamelijk over de spieren en gewrichten. Hoe je ze gezond kunt houden en wat je kan doen om de kans op het krijgen van blessures en klachten te verminderen, is hetgeen waar ik voornamelijk op focus. Met Botanixir wil ik vele mensen hiermee helpen door het geven van waardevolle tips en adviezen.

Leave a Reply

    Cart